History: 25 Years CD Ortofon, Garrard, Decca, TannoyThe Sound of Tubes and Transistors
Your Desert Island Discs Lp Cleaning & DIY Cleaning Formula Elisabeth Lugt SopranoActive Loudspeaker System
Turntable & Cartridge Adjustment Marie-Claire Alain, OrganistPhono Cartridge Optimizing
The Universal Stabilizing RingSACD: Upsampling & NoiseshapingDecca London Ribbon HF Loudspeaker Gold for Bernard Haitink
DIY: Turntable Weight/Clamp The Joy of Well Positioned SpeakersRabco SL-8E Tangential Tonearm
URSR: Review in HiFi World LP ListsVintage Equipment Mercury Living Presence Records
URSR: Picture Gallery The Long Playing Record Guide HiFi Tunes: DAS KLASSIKERBUCH
The TD124 pageThe SP10 Page DIY:Tonearm Building
Joachim Bung: Swiss PrecisionStefano Pasini: German Perfection The Bullet Plug
Mengelberg's St. Matthew PassionPlinth for Technics SP-10 mk2Record Shops in AmsterdamViolinist/Violist Paul Godwin
Paris JazzThe Sound of The Turntable MatAcoustic Revive R77 Generator The Remington Site
CLASSIQUE 777 Lp Record CoversThe Treasure TroveHow to Correct WARPED RecordsMercury Recordings on Fontana
Klaas A. Posthuma - RememberedErnst Lumpe: Allegro-Royale PseudonymsNostalgia: Violinists on 7" 45 rpmContemporary Records - Lester Koenig-
Steinway-Lyngdorf Model DInfinity KAPPA 7 A Loudspeaker Systems DIY - DraaitafelconstructieConcert Hall - Musical Masterpiece Society
The Turntable Mat - Page in RussianAjuste de un giradiscosNOTES: The Belt Drive Turntable (Dutch)CINERAMA and Trinaural microphone Placement
SOUND FOUNTAIN

hobbyists's views for hobbyists
Decca London Ribbon Luidspreker

 

Een bijzondere weergever:
De DECCA London Ribbon

PRINCIPE
De DECCA London Ribbon is een bandluidspreker. De bandluidspreker bestaat uit een magneet met twee poolplaten waartussen een aluminium bandje is aangebracht. Door het bandje loopt een stroom. Het bandje heeft dus de funktie van een spreekspoel. 

Maar het bandje heeft tegelijkertijd de funktie van een konus (ook al ziet het er anders uit) omdat het beweegt en zodoende de lucht in trilling brengt. 

MIKROFOON
De bandluidspreker is afgeleid van de in studio's eens zo populaire maar ook kwetsbare bandmikrofoon waarmee zeer mooie opnamen gemaakt kunnen worden. Een bekende was de LEM bandmikrofon. 

STANLEY KELLY
De eerste bandluidspreker werd ontwikkeld door de Engelsman Stanley Kelly. Zijn bandluidspreker was de Kelly 30 met een nogal kleine hoorn. Zijn ontwerp werd later overgenomen en geproduceerd door de firma DECCA die de DK30 (Decca Kelly 30) en de grotere Decca London Ribbon produceerde.

BELASTBAARHEID
Het bandje is van zeer dun alumnium folie.

Decca adverteerde met de mededeling dat het de dikte had van een tiende van een mensenhaar. Omdat het bandje maar een zeer kleine uitslag kan maken is de belastbaarheid gering: 20 Watt. Bij overbelasting gaat het bandje gemakkelijk stuk. Zonder extra maatregelen is de bandtweeter pas inzetbaar vanaf 7 kHz. zoals de Decca Super Tweeter bewijst.

AANPASSING
Het bandje heeft een zeer lage weerstand die afhangt van de massa en een waarde heeft van ca. 0.7 Ohm. Voor aansluiting op een versterker is daarom een transformator noodzakelijk die aan de primaire kant (de kant van de versterker) een Ohmse waarde heeft van 8 of 16 Ohm (deze twee versies waren vroeger leverbaar). De secundaire wikkeling van de trafo sluit aan op het bandje en die is van zeer dik draad gewikkeld. De kwaliteit van de magneet en de kwaliteit van de transformator bepalen het rendement, het frewkentiebereik dat weergegeven kan worden en de vervormingswaarden. 

Zelf kocht ik enkele jaren geleden twee DECCA London Ribbon luidsprekers. Bij meting bleken ze een impedantie te hebben van boven de 20 Ohm en het rendement was slechts 81 dB. Met deze exemplaren was dus eigenlijk niets te beginnen. Om het rendement te verhogen zou eigenlijk een nieuwe transformator gewikkeld moeten worden. Maar navraag leerde dat de prijs daarvoor nogal hoog was. Dus moest er een andere oplossing gevonden worden. Die bestond uit het afwikkelen van de primaire wikkeling totdat er een waarde van 8 Ohm bereikt was. Maar dan nog zou dit exemplaar niet meer efficiency opleveren dan zo'n 87 dB. Een van mijn kennissen heeft de waarde van de primaire wikkeling toen teruggebracht tot 4 Ohm. Nu hebben deze exemplaren een rendement van ca. 91 dB. en ze zijn nu gemakkelijk te kombineren met andere weergevers. 

HOORN 
Door het aanbrengen van een hoorn worden in principe zowel het rendement als de belastbaarheid vergroot. Hoe groter de hoorn, des te uitgebreider is het weer te geven frekwentiebereik. We weten allemaal hoe belangrijk de bandbreedte van audioapparatuur is. Goede voorversterkers zouden een bereik moeten hebben dat minstens tot 300.000 Hz. gaat. CD's en CD-spelers zouden eigenlijk met een samplingfrekwentie van 400.000 Hz. in plaats van 41.000 Hz. moeten werken om ze dezelfde resolutie te geven als de analoge studiorecorder. Ook luidsprekersystemen funktioneren natuurgetrouwer indien het bereik niet steil bij 20 kHz afvalt. De in de jaren '70 door DECCA opgegeven frekwentiekarakteristiek wijst een bereik aan dat praktisch recht loopt tot 40.000 Hz. waarna de karakteristiek een verzwakking aangeeft van een paar dB om dan weer recht door te lopen tot 80.000 Hz. Dat is opmerkelijk voor een tweeter. 

De grote van de hoorn bepaalt vanaf welke frekwentie de bandtweeter inzetbaar is. Voorzien van een hoorn met een mondopening van 14.9 bij 28.1 cm (de oppervlakte is dan 418 cm2 zoals bij de DECCA London Ribbon) kan deze unieke weergever al vanaf 1000 Hz. worden ingezet. In wezen kan er dus een 2-weg systeem mee gemaakt worden. In het tijdperk van de buizenversterkers met hun relatief lage uitgangsvermogens was de belastbaarheid van 20 Watt in kombinatie met een rendement van 87 dB de gewoonste zaak van de wereld en voldoende voor wat men toen een realistische weergave noemde. Hoewel in de jaren '70 naar een hogere efficiency gestreefd werd wordt die weg door veel high-enders weer verlaten en zo bouwt bijvoorbeeld Avalon luidsprekersystemenis met een rendement van 86 dB. Dat kan omdat de digitale bronnen zelf al een flinke dynamiek en een krachtige puls opleveren. Zo gezien zou de DECCA London Ribbon weer met succes ingezet kunnen worden. Toch is het hoge rendement van 91 dB te prefereren, zeker in geval van analoge weergave. 

EFFEKTIEF
Hoe effektiever de London Ribbon wordt toegepast, des te dynamischer is het systeem. Het 3KF luidsprekersysteem dat in 1965 ontworpen werd door de heer Jan Endenburg uit Haarlem en voor het eerst door hem op de Firato van 1965 geïntroduceerd werd maakte op een zeer effektieve wijze gebruik van de DECCA London Ribbon. Het is niet zo gemakkelijk om dat te doen. 

Het is echter opvallend dat praktisch de meeste luidsprekersystemen waarin de DK30 of de London Ribbon toegepast worden geen gebruik maken van de belangrijkste eigenschap van deze bandluidsprekers: de reproduktie van een vierkantsgolf. Er is bij mijn weten slechts nog één tweeter die een vierkantsgolf kan weergeven en dat is de Audax TW8B. Dat is een kleine weergever die vanaf 8 kHz. inzetbaar is, maar die in tegenstelling tot de London Ribbon wel een hoog rendement heeft: 92 dB. De TW8B is daardoor gemakkelijk met moderne systemen te kombineren. De belastbaar heid van de TW8B is evenwel ook slechts 20 Watt en dat levert een maximale geluidsdruk op van 105 dB wat ruim voldoende is voor een huiskamersysteem. 

KOMBINATIE 
Om een transient op een korrekte manier door het totale luidsprekersysteem weer te laten geven moet met uiterste nauwgezetheid de belasting van de weergevers voor het laag en voor het midden (in geval van een 3-weg systeem) geoptimaliseerd worden. De korrekte transiënt-weergave betekent dat de belasting van de andere weergevers in het luidsprekersysteem zo uitgekiend wordt dat ze de eigenschap van de tweeter ondersteunen. Dat wil zeggen dat ze een puls goed kunnen weergeven. Dus: geen grote volumes. En: dempingsmateriaal met kennis van zaken aanbrengen. Er moet een strakke weergave bereikt worden. 

In de 3KF werd de tweeter ingezet vanaf 3200 Hz.

DOE HET ZELF  Hoewel het mogelijk is om zelf bandjes te maken van aluminium huishoudfolie is dat niet zo eenvoudig. Daarvoor moeten eerst twee mallen gemaakt worden van kartonnen plaatjes die uit de rug van een blocnote gesneden worden en op elkaar gelijmd worden. De trapjes zijn ongeveer 1,5 mm. Tussen deze 2 mallen wordt dan een strook aluminiumfolie met de breedte van het originelebandje. De harmonica die daardoor gevormd wordt moet op de juiste lengte gerekt worden. Aan de uiteinden moeten dan de oorspronkelijke koperen of aluminum lippen gesoldeerd worden. Als het originele frame beschadigd is en niet meer gesplitst kan worden, dienen nieuwe frames uitgezaagd te worden van dun pertinax of een identiek materiaal. Wie liever niet knutselt kan nieuwe frames bestellen in Engeland bij Howard Dawson die zelf ook eigen ribbon tweeters bouwt.

Zie verder voor uitgebreidere gegevens The Decca London Ribbon.

 TOP OF PAGE

 
Audio&Music Bulletin - Rudolf A. Bruil, Editor - Copyright 1999-2007 by Rudolf A. Bruil and co-authors

BACK TO CONTENTS