|
|
Wim de Haan
19 september, 1925 - 14 november, 2009
Tekst Rudolf A. Bruil - Pagina voor het eerst op het internet gepubliceerd op 22 november, 2009.
![]() |
Wim
de Haan was een markante persoonlijkheid uit de hifi sinds de jaren
'60. Hij was technisch zeer goed onderlegd, begaafd en hoogst intelligent.
Welk technisch onderwerp er ook ter sprake kwam, hij wist er altijd
accuraat de principes en de werking van te vertellen. Van Wim de Haan
kon je veel opsteken. Wim
de Haan behoorde tot de generatie die in de jonge jaren de oorlog, de
bezetting door de Duitsers, en alle ellende van dien heeft meegemaakt.
Hij studeerde techniek en werd tijdens de oorlog als 18-jarige, in het
kader van de Arbeitseinsatz, onvrijwillig tewerkgesteld in een fabriek
in Berlijn waar elektrotechnische produkten werden vervaardigd. Links Wim de Haan op de trappen van de hoofdvestiging van Tandberg in Oslo. (Dia in januari 1978 genomen tijdens een bezoek aan de Tandberg fabrieken waarbij ook de journalisten Wim van Bussel, Hans Goddijn en Hein ten Bosch, en ondergetekende aanwezig waren.) |
|
|
Na
de bevrijding ging Wim in Rotterdam op de witgoed afdeling van een groot
warenhuis werken. Wim
de Haan (Willem - zoals hij door bevriende relaties amicaal genoemd werd)
ging vervolgens bij AudiTrade werken, gevestigd aan de Singel 160 in Amsterdam.
AudiTrade was de importeur van de befaamde Dat
waren sterke merken waarvoor nauwelijks geadverteerd hoefde te worden.
Voor Wim vormden ze voor lange tijd dé referenties van de werkelijkheids-weergave.
|
![]() |
Wim de Haan was van de groep waartoe ook Henri Van Hessen (Transtec), Jack Cluysenaer (Audioscript), Jan Th. Endenburg (Engasound) en nog een aantal importeurs gerekend werden, al behoorde Wim toch wel tot de jongsten van van het stel. Ze waren stuk voor stuk commercieel ingesteld, maar ze streefden met hun kwaliteitsproducten allemaal de zogenaamde Werkelijkheids-Weergave na, de WW, wat later de High Fidelity werd genoemd en nog veel later met High End werd aangeduid. Ze
staan hier op de cover van de uitgave van december 1965 van Radio Bulletin.
De foto was gemaakt op een zonnige dag voor of tijdens de Firato '65 die
in september van dat jaar gehouden werd in de RAI in Amsterdam. Afwezig
is Jack Cluysenaer. De fotograaf was Jan Arends. Van links naar rechts zijn te zien: H. Westerdorp van Kinotechniek (Sennheiser) L. Mayer van Tempofoon (Garrard en Radford) P. van Zanten van Norden (Era draaitafels) W.
de Haan van AudiTrade (Thorens platenspelers, G.P.A. Scheffers van Naho (Lenco platenspelers, Svenska luidsprekers) G. Valks van Acoustical (Bang & Olufsen) M. van Geelkerken van AMROH (Elac platenspelers, Amroh versterkers, Wharfedale luidsprekers) H.
van Hessen van TransTec (Quad ESL luidsprekers, versterkers en tuners,
Kef luidsprekers) Zie K. Toethof van Inelco (Trio-Kenwood)
J. Th. Endenburg van Engasound (Acoustic Research draaitafels en luidsprekers,
Fane luidsprekers, Jordan Watts luidsprekers, |

![]() |
Dat waren de jaren waarin Wim de Haan, Henri van Hessen en Jan Endenburg klinkende demonstraties verzorgden in de zalen op de eerste etage van het RAI-Congrescentrum. Dat deden ze ombeurten. Wim demonstreerde Thorens en Leak, van Hessen Quad, en Jan Endenburg zijn nieuwe 3KF luidsprekersystemen. Samen in dezelfde zaal demonstreren sloot enige wedijver tussen de heren niet uit. Jan Endenburg demonstreerde o.a. met de Decca test-Lp "Hoe controleert U zelf uw stereo-apparatuur" (NQ 378 004). Kant 2 van die lp begint met een piano die uit een raam getakeld wordt en vervolgens naar beneden valt. Dat was een schokkende geluidservaring die een enorme klap gaf waarbij de snaren natrilden en de toetsen uit het bed werden geslingerd. De goede kwaliteit van Jan Endenburg's 3KF kon Henri van Hessen niet echt waarderen. Tijdens een demonstratie liet hij, op het cruciale moment dat de piano uit het raam is gevallen en er een daverende transient te horen is, per ongeluk een asbak vallen. Wim vertelde me eens dat uitstekende demonstratieplaten toen Take Five van Dave Brubeck (CBS ) en The Young Person's Guide to the Orchestra van Benjamin Britten (Decca SXL 6110) waren. Die waren op veedl stands te horen. | ||||||
![]() |
In
1968, of wellicht al eerder, vatte Tandbergs Radiofabrik uit Noorwegen
het plan op om een eigen handelsvestiging, een verkoop- en service-bedrijf,
in Nederland te vestigen. Dat werd Tandberg Radio N.V. in Den Haag, Stationsweg
76. Martin van der Donk werd algemeen directeur. Het gevolg was dat in "Luister..." van februari 1969 een advertentie van AudiTrade verscheen waarin gemeld werd: "Onze heer W. de Haan gaat per 1/3 naar Tandberg. AudiTrade zoekt als opvolger contact met een ALL-ROUND HIFI-MAN." |
||||||
![]() |
Het
groeiende marktaandeel van Tandberg maakte het zoeken naar een groter
pand noodzakelijk. Het volgende adres was Jan van Nassaustraat 108 in
Den Haag, en in 1974 werd dat Mercuriusweg 26, ook in Den Haag. Mercuriusweg
26 was een groot pand met veel ruimte voor een technische dienst, een
magazijn en op de eerste etage een ruim gedimensioneerde, luxe luisterruimte
voor demonstraties. Daar werden in het begin ook bijeenkomsten met dealers
gehouden. Wim bepaalde waaraan het interieur moest voldoen, waar de apparatuur
voor demonstraties en display werd opgesteld, hoe de stoffering was, etc.
Hij hoefde maar in zijn handen te klappen en hij wist of de akoestiek
OK was of op bepaalde plaatsen gedempt moest worden. Links een advertentie voor Amsterdam uit 1975. |
||||||
![]() |
Toen
ik in 1972 mijn reclamebureau begon en met free lancers werkte verwierf
ik al snel Engasound van Jan Endenburg als klant. Zijn budget, relatief
bescheiden, liet veel variatie en effectieve en succesvolle campagnes
toe. Bovendien had hij interessante producten. Een volgende, nog belangrijker
klant uit de consumentenelektronica werd Tandberg Radio B.V. waarvoor
ik vele jaren campagnes maakte, stands voor de Firato-tentoonstellingen
ontwierp, audio-visuals (dia- presentaties) schreef en story-boards tekende,
akties bedacht en wat al niet. Nu
was Vebjørn Tandberg, de oprichter van Tandbergs Radiofabrik, een
zeer sociaal mens die het goed met zijn werknemers voor had. De werknemers
hadden de beschikking over allerlei faciliteiten. Er was een fotoclub,
een toneelclub en goed geoutilleerde fitnessruimten stonden de werknemers
ter beschikking. Er was nog iets belangrijks. De productiemedewerkers
stonden niet aan een lopende band, maar er waren groepen samengesteld
van vier tot zes mensen die in kleine units de produkten bouwden. Geen
saai werk dus. Dat was uniek! Links een advertentie uit de campagne 1977/1978 met de Studio Monitor luidsprekers, de 10X bandrecorder, de TR-2075 tuner-versterker en het TCD 310 cassettedeck. De kwaliteitselectronica van Tandberg had veel concurrentie te duchten, vooral van de Japanse electronica-industrie. Als het om schakelingen en geluidskwaliteit ging stond Tandberg op grote hoogte. Maar de vormgeving, het design, bleef achter. Het kwam na zoveel jaren van groei uiteindelijk zo ver dat de Noorse regering moest ingrijpen om de positie van het merk Tandberg te verbeteren. Tandberg had vijf fabrieken rond Oslo, plus een aantal verkoop-vestigingen in het buitenland, in Nederland dus en belangrijk was ook Tandberg America. Om zich nu van staatsteun te verzekeren werd er gereorganiseerd en bleef een kern van twee fabrieken over. Tandberg kreeg de opdracht om binnen een periode van twee jaar een nieuwe elektronica-lijn te ontwikkelen en op de markt te positioneren en daarmee weer winstgevend te worden. |
||||||
![]() |
De nieuwe lijn kwam er: de TD20A taperecorder met Actilinear, de 3000-serie van voorversterker (TCA 3002), eindversterker (3003), tuners (3001, 3011) en het geavanceerde cassettedeck TCD 3004. De peildatum was december 1980. De doelstelling werd niet gehaald, op een haartje na. Maar juist dat haartje was de regering in Oslo niet dun genoeg en Tandberg werd afgeslankt tot de sectie met talenpractica. Slimme jongens van Tandberg America kochten de rechten op en gingen nog door met het merk en voegden aan het assortiment nog een geintegreerde versterker toe en upgrades van de andere componenten uit de 3000-serie. | ||||||
|
De reizen naar Parijs om "Le Festival du Son" en "Les journées de la haute fidélité" te bezoeken , samen met Wim de Haan, vertegenwoordiger Hans van Tuil, Paul Hattink van Hi-Fine (toen dealer gevestigd aan de Ginnekenmarkt in Breda) , en later ook vertegenwoordiger Albert Dekker, waren altijd hoogtepunten. Dat waren gelegenheden om internationaal befaamde ontwerpers en producenten te bezoeken, mensen van Audax, Elipson, Focal (het latere JM Lab), Confluence, etc. En samen met Wim ontmoetten we Georges en Elisabeth Cabasse, bezochten we de shows van Farad Azima. En Keith Monks (die Wim al jaren kende en nu ook de Record Cleaning Machine in het programma had) nodigde Wim en mij eens uit voor een perfect diner. Ook werden beurzen in Dusseldorf bezocht.
Maar ook in Nederland tijdens een Firato was het altijd interessant om met de concurrenten en collega's te praten. Op de woensdag (voordat de tentoonstelling op donderdag haar poorten opende voor pers en speciale genodigden) werd door een ieder hier en daar een kijkje genomen en elkaar goede zaken toegewenst. Het grootste compliment kregen we toen ik een diashow had gemaakt waaraan Wim een zeer belangrijke fotografische bijdrage had geleverd en die presentatie werd met veel waardering door Jan Kool in "Luister..." besproken. Op de dag voor de opening van de Firato '76 kwam de verkoopdirecteur van Sony op de Tandberg-stand een kijkje nemen en hij zag de 20 minuten durende diapresentatie met de titel "Het Instrument en de Melodie". Na afloop stelde hij de min of meer rethorische vraag: "Waarom hebben wij dat niet!?" Sony had een toren van op elkaar gestapelde tv-toestellen die een video lieten zien van ster-regisseur Bob Rooyens. Dat was hun keuze. Ze hadden zeker een pakkende diapresentatie er bij kunnen hebben, in een speciale cabine zoals wij dat dus deden, voor een andere doelgroep. Op dat idee waren ze niet gekomen. Er was altijd veel bezoek. Ook kwam Charles Aznavour op een dag plotseling de cabine binnen om zich te oriënteren. Hij was geinteresseerd in alles wat met opnametechniek te maken had. Nou, dan was hij ook bij Tandberg aan het goede adres. Wim de Haan en ik bezochten eens een stand met allerhande luidsprekersystemen. Wim, die opgegroeid was met de boeken van G.A. Briggs en ook uit ervaring de principes van luidsprekerbouw goed kende, klopte dan op de zijpanelen en als het dan hol klonk, dan zei hij: "Afgekeurd!". Hij wist echt waar het over ging.
Mission gebruikte sorbothane voor de ontkoppeling van het contragewicht in de dure pu arm ontworpen door John Bicht. Dat was terecht een perfectie ontkoppeling. Als je een dergelijk materiaal ontdekt hebt wil dat niet automatisch zeggen dat het voor alle toepassingen geschikt is. Toen Mission de nieuw ontwikkelde draaitafel introduceerde bleek dat die op drie bollen sorbothane stond. Ik tikte tegen de plank in het audio-rack waarop de draaitafel stond en de luidsprekers gaven luid en duidelijk mijn tikken weer. Een beetje té luid naar mijn idee. Ik kon het niet laten. Ik zei: "Afgekeurd!". |
In Den Haag hadden de heren Van der Donk (algemeen directeur) en de Haan (verkoop directeur) al geanticipeerd op de mogelijkheid dat de formule van de onderneming gewijzigd zou moeten worden door ook andere merken in het programma op te nemen naast de componenten van Tandberg als Tandberg een doorstart zou maken, of in feite met een schone lei te beginnen. Desalniettemin kwam het bericht uit Noorwegen dat Tandberg failliet was hard aan, temeer daar het uit de krant vernomen werd - Het Financieel Dagblad - al voor er een fax van het hoofdkantoor was ontvangen. Tandberg Nederland B.V. zoals de onderneming was gaan heten, kon zo niet langer voortbestaan.
Maar Wim had meer plannen. Hij dacht erover om Mikrofonbau te gaan voeren. En de Dynaudio luidsprekers. Maar de demonstraties van de heer Skanig van Dynaudio moesten het uiteindelijk afleggen tegen de demonstraties door Farad Azima van de Mission 770 en de high end pick up arm plus het high output moving coil element. Mikrofonbau en Dynaudio werden slechts een jaar of wat gevoerd. Interessanter waren de luidsprekers van de franse firma Cabasse. Wim bezocht de beurzen in Frankrijk en Duitsland en kende de systemen goed die aanvankelijk door Stuut & Bruin in Den Haag werden gevoerd. |
||||||
|
Wim de Haan was een man die geloofde in degelijke kwaliteit. Voorlichting was belangrijk. Als een klant een klacht had over het feit dat een bandrecorder als de 10XD het niet goed deed, dan was steevast de vraag: "Welke band gebruikt u?". Meestentijds vertelde een klant dat hij dit of dat merk gebruikte en dan bleek dat de recorder niet op die bandsoort was afgeregeld. De bandrecorders van Tandberg werden afgeregeld op Maxell UD of UD-XL, of een andere bandsoort als de koper dat specifiek wenste. Nadat Tandberg Nederland B.V. zakelijk en rechtmatig was omgedoopt tot TES Nederland B.V. kon de nieuwe onderneming de jaren '80 goed aan met Mission en Cyrus als de belangrijkste merken en later ook Cabasse, en Supra kabel, terwijl de talenpractica van Tandberg aanvankelijk ook vertegenwoordigd werden, want die divisie was in leven gebleven. Martin van der Donk wilde een korte naam voor de nieuwe onderneming die gemakklelijk onthouden kon worden. Hij bedacht T.E.S. Maar wat betekende dat dan? Ik zei: "Trinity Electronic Sales". En dat werd het. Er waren namelijk drie hoofdpersonen: algemeen directeur Martin van der Donk, verkoop-directeur Wim de Haan en financieel directeur Kees Visser. Wim de Haan ging na een paar jaar met vervroegd pensioen. |
![]() De opvallende buitenzijde van het grote vouwblad met het Stonehenge silhouet en het Mission-logo en op de achtergond de ondergaande zon. Het werd vele jaren gebruikt om de zich steeds vernieuwende range te documenteren. |
||||||
|
|
||||||
|
Wim
de Haan ging na een paar jaar met vervroegd pensioen. Rechts een foto
genomen tijdens de afscheidsreceptie begin jaren '80 toen Wim de Haan
officieel met de VUT ging. Wim is niet te zien. Wel ontwerpster Norma
Eliasar en ondergetekende. Op de rug gezien zijn Lien en Jan Endenburg
van Engasound (Rijksstraatweg, Haarlem). |
![]() |
||||||
|
Wim
de Haan eind jaren '80 in een karakteristieke houding geconcentreerd
en grondig een tijdschriftartikel doornemend. |
![]() |
Tekst
Rudolf A. Bruil - Pagina voor het eerst
op het internet gepubliceerd op 22 november, 2009.
Foto's en afbeeldingen bewerkt door R.A.B.
Herinneringen
|
|
WILLEM MENGELBERG AND BACH'S ST. MATTHEW
PASSION
GOLD FOR BERNARD HAITINK: 50 YEARS WITH THE ROYAL CONCERTGEBOUW
ORCHESTRA
VIOLINIST/VIOLIST PAUL GODWIN / WIM
DE HAAN - EEN HERINNERING
MARIE-CLAIRE ALAIN / MERCURY
LIVING PRESENCE / BACK TO AUDIO & MUSIC BULLETIN
THE UNIVERSAL RECORD STABILIZING RING / THE REMINGTON SITE
CARTRIDGE AND TURNTABLE ADJUSTMENT / PROFESSIONAL RECORD CLEANING
SUBMIT YOUR 10 DESERT ISLAND DISCS / LONG PLAYING RECORD GUIDE
Contemporary
Records - Lester Koenig
Concert
Hall - Musical Masterpiece Society
|
|
|
|